|
DAMAR HASTALIKLARI
Ağrı, birçok damar hastalığında sık gözlenen
ve tanı koydurucu bir bulgudur. Vasküler ağrı
oluşumunda geçici veya sürekli iskemi, iskeminin
neden olduğu nekroz, damar boyutlarındaki ani
değişim veya yırtılma gibi birçok fizyopatolojik
olay sorumlu olabilir. Periferik arter hastalıklarında
ağrı, arterin tıkanmasına bağlı iskemi kaynaklıdır.
Ven hastalıklarında en fazla ağrı nedeni, akut
venöz tıkanma ve kronik venöz yetersizliktir.
Lenfatik hastalıkları genelde ağrısızdır.
Derin
Ven (Toplardamar) Trombozu (DVT)
Özellikle baldır toplardamarlarının kan pıhtısı
tarafından tıkanması durumudur. Derin damarlarda
gelişebildiği gibi, yüzeyel olanlarda da görülebilir.
Derin ven trombozunun tehlikeli yanı vakaların
%60'ında baldırdan kopan bir kan pıhtısının akciğerde
bir damarın tıkanmasına sebep olmasıdır. Bu tip
olayların %30'u bir ay içinde ölümle sonuçlanabilir.
Özellikle ameliyat sonrası dönemlerde küçük toplardamar
tıkanmaları meydana gelir. Bunlar çoğunlukla şikayete
yol açmaz ve kendiliğinden erir. Derin venlerdeki
tıkanma; ateş, şişme, sıcaklık artışı, şiddetli
ağrı, morarma ve kızarıklık ile kendini belli
eder.
Toplardamarlarda pıhtı gelişimini kolaylaştıran
etkenler vardır:
- Uzun süreli yatak istirahatı, uzun uçak ya
da otomobil yolculuğu gibi uzun oturmalar,
- Östrojen kullanımı,
- Daha önce geçirilmiş DVT,
- Kişide ya da ailede benzer aşırı pıhtılaşma
olaylarının bildirilmesi,
- Kanser, iltihabi barsak hastalığı, gebelik,
aşırı kilo, ileri yaş, ameliyat, travma ve kalp
yetmezliği gibi hastalıkların varlığında da
önlem alma gerekliliği düşünülmelidir.
Acil tedavi seçenekleri:
- Yüzeyel ven tıkanmalarında bacağı yüksekte
tutma, ısı uygulamak ve bası uygulayan çoraplar
yeterli olmaktadır.
- Derin ven trombozlarında ise, kanın pıhtılaşma
yeteneğini azaltan ilaçlar, yatak istirahatı,
bacağı yüksekte tutma zorunludur.
Kronik
Venöz Yetersizlik
Bacaklardaki toplardamarların yeterli görev görmemesi
sonucu, baldırlarda ayakta kalmakla artan şişme,
ağrı ve sızı, ciltte renk değişikliği ve beslenme
bozukluğu bulguları ortaya çıkar.
Venöz yetersizlik, genetik ve ailesel özelliklerden,
bölgesel travmadan, geçirilmiş damar tıkanmasından
ve toplardamarların ve bunların içindeki kapakçıkların
yapısındaki özelliklerden kaynaklanır.
Tedavi seçenekleri:
- Aralıklı pnömatik kompresyon pompası ile baldır
basıncı azaltılır,
- Kompresyon tedavi seansları arasında bandaj
uygulanır,
- Baldır hacmi azaldıktan sonra varis çorapları
kullanılmaya başlanır, bunlar tipik olarak diz
yüksekliğinde ve 30-40 mmHg basınçlı olanlarıdır,
- Yürüme, bisiklet, yüzme gibi egzersizler kalbe
doğru kan dönüşünü artırarak yararlı olur,
- Derin venlerde yetmezlik varsa ameliyat seçilmelidir,
- Yüzeyel venlerin yetersizliği durumunda, skleroterapi
ile tıkanma yöntemiyle azaltılabilir.
Lenfödem
(Daha ayrıntılı bilgi
için tıklayınız...)
Lenf damarları, atar damarlar ve toplardamarlara
paralel, kapalı bir damar sistemidir. Dokuların
içine infiltre olan sıvıların ve büyük moleküllerin
lenf sistemi tarafından toplardamarlara ve dolaşıma
geri dönmesi sağlanır. Bu şekilde, lenf sistemi
dokuların içinde aşırı sıvı birikmesini engeller.
Lenf akımı, lenf bezlerinin ameliyatla alınması
ya da radyasyon sonrası bezlerin yapısının bozulması
sonucu devamlılığını kaybeder. Bunun sonucu olarak
kolda ya da bacakta kalıcı şişlik yani lenfödem
ortaya çıkar.
Lenfödem birincil ya da ikincil olabilir. Birincil
lenfödemde, doğuştan ya da sonradan lenf sisteminin
yapısının bozulmasından ileri gelir. İkincil lenfödem
daha sıktır ve enfeksiyon, travma, tümör yayılması,
ameliyat veya radyasyonla lenf akımının devamlılığı
bozulması sonucudur.
Temel şikayet, tek kol ya da bacakta ağrısız
şişmedir. Şişlik gece boyunca azalır. Kol ya da
bacakta hafif pembeleşme olabilir. Çok uzun sürmüş
şişliklerde, ciltte kalınlaşmalar ve nasırlaşmalar
ve siğil benzeri değişiklikler olabilir.
Tedavi, şişliğin azaltılması, fonksiyonun
restorasyonu ve kozmetik sorunların giderilmesine
yöneliktir.
- Cilt bakımı ve enfeksiyonun engellenmesi,
- Özel lenfödem masajı,
- Bandajlama,
- Pnömatik kompresyon,
- Yüksekte tutma,
- Egzersiz.
|
