Fizik
Tedavi Nedir ?
Fizik Tedavi (Fiziksel Tıp ); ısı, elektrik akımları
vb gibi fiziksel ajan ve tekniklerin yetersizlik
ve bir dereceye kadar sakatlığın veya kas, iskelet
sistemi ve sinir sisteminin fonksiyonel yetersizliklerinin
tanı ve tedavisinde kullanılmasıdır
Fizik Tedavi Uzmanı
Kimdir ve Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanlığı
Nedir?
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR), ya da fiziyatri,
geçici ya da kalıcı bir çok bozukluğa sebep olan
sorunların-özellikle kas-iskelet, sinir, kalp
damar, ve sistemleri- önlenmesi, teşhisi, ve tedavisi
üzerinde yoğunlaşan tıp branşıdır. Fiziksel Tıp
ve Rehabilitasyon tıp uzmanlık branşlarından biridir.
Fizik tedavi uzmanı(fiziyatrist) fiziksel tıp
ve rehabilitasyon branşında uzmanlık öğrenimi
almış hekimdir. Fizik tedavi uzmanı olabilmek
için 6 yıllık tıp eğitiminden sonra 5 yıllık fiziksel
tıp ve rehabilitasyon uzmanlık eğitimi almak gerekir.
Bu uzmanlık eğitimi neredeyse tüm tıp fakültelerinde,
devlet ve SSK hastanelerinde verilmektedir.
FTR Tanısı(Fiziyatrik Tanı)-
Diğer uzmanlık dallarından farklı olarak, Fiziksel
Tıp ve Rehabilitasyon uzmanları her zaman doku
düzeyinde oluşmuş ve başlangıçta hastalığın ortaya
çıkmasına sebep olmuş hasarı ya da bozukluğu(impairment)
iyileştirme çabasında olmayabilirler. Çünkü, birincil
hasar sonucu ortaya çıkan özürlülük(disability)
etkisi ile kişinin yapmak istediği ya da daha
önce yaptığı işleri yerine getiremediği sorununu
ortadan kaldırılması (rehabilite edilmesi) gereken
temel sorun olarak görürler. Bu sorunların belirlenmesi
ile ortaya çıkan tanı, fiziyatrik tanıdır.
Bir hastalık örneği ile bunu anlatmak gerekirse,
akut bel fıtığı sonucu bel ağrısı olan hastanın
istirahat ve anti-ödem tedavi ile ağrısını ortadan
kaldırmak gerekir. Doku hasarı düzeyindeki tanı,
yani bel fıtığı, rehabilite edilmesi gereken sorun
değildir. Bu dönem sonunda tam geçmemiş ağrı yanında,
kişinin mesleğini yerine getirememesi, hobilerinden
ve cinsel hayatından uzak kalması, günlük aktivitelerde
vücudunu zayıf ve dayanıksız hissetmesi rehabilite
edilmesi gereken sorunlardır. Bunların kaynağı
ve kas-iskelet sisteminin hangi yetersizliğinden
kaynaklandığı her hastada farklıdır ve iyi bir
değerlendirme ile ortaya çıkarılabilir. Bu amaca
ulaşmak, her hastaya özgün bir tedavi programı
yaratmakla olmaktadır. Hastaların çoğunda, başlangıçtaki
nörolojik, ortopedik, ya da nöroşirürjik tanıya
göre, yani fiziyatrik tanı olmadan, rehabilitasyon
programı yaratmak mümkün olmaz. Bundan dolayı,
FTR uzmanına gönderilmiş hastaların beklentilerinin
aksine eksisksiz bir tedavi programı ortaya çıkarabilmek
için yeniden değerlendirme ve FTR uzmanının muayenesi
elzem olmaktadır.
Günümüzde FTR çok yönlü bir uzmanlık dalına dönüşmüştür.
FTR uzmanları yataklı rehabilitasyon merkezlerinde,
genel hastanelerde, ve ayaktan tedavi merkezlerinde
çalışmaktadırlar. Son yıllarda, Türkiye'deki FTR
branşı uygulamalarında ağrı tedavisi, spor hekimliği,
omurilik yaralanmaları, travmatik beyin hasarı,
damarsal beyin olayları, ve elektromiyografi üzerinde
yoğunlaşma görülmektedir.
Tıp giderek daha sofistike bir meslek olmaya
devam ederken, ve de tüm dünyada ortalama yaşam
beklentisi artarken, sağlıklı olmanın amacı yeni
bir temayı da içine almıştır: yaşam kalitesi.
FTR'nin amacı hastaya optimal fonksiyonu geri
kazandırmak olduğu için FTR uzmanlığı bazen yaşam
kalitesi mesleği olarak da adlandırılmaktadır.
Fiziyatristin görevi herhangi bir hastalık ya
da yaralanmadan kaynaklanan ve herhangi bir organ
ya da sistemi ilgilendiren özürlüğü tedavi etmektir.
Burada belirli bir organ ya da vücut bölgesine
yoğunlaşmak yerine amaç, kişinin hayatının bölümlerini-medikal,
toplumsal, duygusal, ve mesleki- tekrar eski yerine
koymaktır. FTR uzmanları çok sayıda travmadan
kaynaklanan büyük çaplı bir sakatlanma durumundan
sporcularda sakatlık önlenmesine kadar geniş ve
çeşitli yelpazede tıbbi hizmet verebilirler. Ancak
yine de, FTR'nin temel ilgi alanları olduğu söylenebilir:
beyin hasarı, yanık ehabilitasyonu, kalp-akciğer
rehabilitasyonu, yaşlı rehabilitasyonu, endüstriyel
rehabilitasyon, manüel tıp, myosafyal ağrı, osteoporoz,
ağrı rehabilitasyonu, çocuk rehabilitasyonu, romatolojik
rehabilitasyon, omurilik
hasarı, spor hekimliği, inme ve nörolojik hastalıklar
rehabilitasyonu.
Fiziksel sorunları olan hastaları tedavi ederken,
fiziyatrist genellikle interdisipliner bir ekibin
lideri olarak hizmet vermektedir. Bu ekip nörolog,
psikiyatrist, ve ortopedist gibi tıp uzmanlarını,
ve fizyoterapist, spor antrenörü, konuşma terapisti,
mesleki danışman, ve psikolog gibi hekim olmayan
sağlık profesyonellerinden oluşabilmektedir.
Böyle bir çalışmanın sonucu hasta için özel olarak
tasarlanmış tedavi programının uygulanmasıdır.
FTR uzmanları ağrılı bel ya da omuzdan omurilik
hasarına kadar geniş bir yelpazedeki hastaları
tedavi ederler. Fizik tedavi uzmanlarının hastalarını
genellikle artriti, tendoniti, akut ya da kronik
her türlü ağrısı, işle ya da sporla ilgili bir
sakatlanması olanlar oluşturur. Ayrıca, ileri
fonksiyon kayıplarına sebep olan ciddi kas iskelet
sistemi sorunları da fizik tedavi uzmanları tarafından
tedavi edilir. Bu durumlar, doğumsal hareket bozukluğu
olan bebeklerden inme sonrası hareket etmekte
zorluk çeken yaşlılara kadar geniş bir yelpazedir.
