|
Spor sırasında oluşan sakatlanmaların
çoğu önlenebilir.
Bunların birkaç sebebi vardır:
1. Spor yapmamış
kişinin kondisiyon ve kuvvetine uygun olmayan
bir programa başlaması. Kişinin yaşı, daha önce
spor yaşamı olup olmadığı ve sağlık sorunları
göz önünde tutulmalıdır. Özellikle 50 yaşın üstünde
olan ve ilk kez spora başlayanların bir check-up'tan
geçirilmeleri gerekir ve yavaş ve aşamalı artan
bir programa tabi tutulmaları gerekir. Spora başlamak
isteyen kişinin, yapmak istediği antrenman sağlık
durumuna ve yaşına göre gerçekçi bir program olmalıdır.
Çocuklarda kas-iskelet sisteminin gelişmesine
olumsuz etki yapmayacak, yaşlılarda ise eklem
sorunlarının yaygınlaşmaya başladığı unutulmayarak,
zarar vermeyecek program düzenlenmelidir.
2. Spor programı
zorluğunun hızlı bir şekilde artması. Antrenmanların
zorluğunun artması spor yapmanın doğasında vardır.
Ancak, artış hızı spor türüne ve kişinin yaşam
tarzına göre ayarlanmalıdır. Saplantılı bir şekilde
ve sürekli zorlaşan programlar kaçınılmaz olarak
sakatlanmayı davet eder.
3. Antrenman
öncesi yeterli ısınma ve esnetme kurallarına uyulmaması.
Spor türüne bağlı olmadan, eklemlerde ve kaslarda
kan akımını artıracak ısınma, doku sıcaklığını
yükselterek esnekliği artırır ve gerilme sonucu
sakatlanmayı engeller. Ayrıca, antrenmana aşamalı
başlamak kasları çalıştıran sinirleri uyarak harekete
hazırlar ve antrenmanda daha etkin olmayı sağlar.
4. Uzun vadeli
antrenman programının vücudun ilerleme ve dinlenme
periyotlarını göz önünde tutmadan, sürekli yoğun
bir şekilde devam etmesi. Spor bir yaşam tarzı
olarak benimsenmek istenirse, aralıksız antrenmanların
vücudun kendini onarmasını engelleyerek sakatlanmalara
sebep olabileceği unutulmamalıdır. Kasların antrenmandan
sonra kendilerini toparlamaları 3-4 günde son
bulur. Ancak, tendonlar, bağlar ve kemiklerin
aşırı yüke maruz kalmanın etkilerinden tam kurtulmaları
2-3 hafta sürebilir. 1,5-2 ayda bir 1-2 haftalık
hafif antrenman dönemlerinin kullanılmaması sonucu
etkiler birikerek, tendon ağrılarına ya da kemikte
strese sebep olabilir.
5. Antrenman
sırasında uygun malzeme, uygun zemin, uygun ayakkabı
kullanılması gerektiğine dikkat etmemek. Antrenmanın
yapılacağı yer spor salonu ise, aletlerin kaliteli
ve güvenli olduğundan emin olmak gerekir. Düzenli
bakımı yapılmamış, eskimiş kısımlarının değiştirilmediği
aletler kaçınılmaz olarak sorunları davet ederler.
Ayrıca, sporda zorunlu olarak kullanılması gereken
malzeme ve giysiler vücut tipine uygun olmalıdır.
Eşofmanlar iklim koşullarına uygun olmalı ve hareketleri
engelleyecek kumaştan ya da sıkılıkta olmamalıdır.
Ayakkabılar sporun özelliklerine ve kişinin ayak
tipi ve de zemine uygun olmalıdır. Ayakkabının
destekleyiciliği ve sertliği hem spor türüne hem
de ayak tipine uygun olmalıdır. Ayrıca, ayakkabılar
eskimiş görünmese de 450-600 kilometrelik kullanımdan
sonra değiştirmelidir.
6. Yoğun antrenman
yapanların programlarına ek olarak, yaptıkları
spor sırasında çok çalışan kaslara yönelik esnetme,
masaj, sauna ve jakuzi gibi ek imkanları kullanmamaları;
ve daha az çalışan kasları özellikle kuvvetli
tutmaya yönelik egzersizler yapmamaları. Düzenli
spor yapmak kalıcı sağlık etkileri yanında, vücudu
sporun zorlayıcı etkilerini ortadan kaldırmak
için sürekli kendini onarma durumunda bırakır.
Vücudun kendini daha çabuk kendini toparlaması
için beslenme ve dinlenmenin çok önemli olduğu
gibi, genel esnetme egzersizleri, masaj, sauna,
ve basınçlı sıcak su masajı gibi yöntemler kullanılabilir.
Neredeyse hiçbir spor dalı tüm kasları ve eklemleri
aynı oranda çalışmak zorunda bırakmaz. Her spor
dalı için en kritik olan akslar ve eklemler vardır.
Bunlara göre daha az yüklenmek zorunda kalan kaslar
ve eklemler zorlanma riski altında kalabilirler
ya da daha kuvvetli kasların eklemi zorlayıcı
etkisine karşı koyabilecek güçte olmayabilirler.
Her spora özgü sık sakatlanma olasılığı olan kaslar
ve eklemler için esnetme ve kuvvetlendirme egzersizleri
antrenman programının kalıcı bir parçası olmalıdır.
|
